Lekcja · klasa 7

Stężenia i mieszaniny

Ile soli jest w solance, co się dzieje po dolaniu wody albo odparowaniu, jakie stężenie ma mieszanina dwóch roztworów. Około 12 minut.

  1. Co to jest stężenie
  2. Dolewanie wody i odparowanie
  3. Mieszanie dwóch roztworów
  4. Tabelka – sposób na każde zadanie
  5. Sprawdź się

1 Co to jest stężenie

Stężenie procentowe mówi, jakim procentem masy całego roztworu jest substancja (np. sól, cukier):

stężenie = masa substancji : masa roztworu · 100%

Roztwór = substancja + woda. Solanka 10% o masie 200 g zawiera 10% · 200 g = 20 g soli i 180 g wody.

Przykład 1. W 250 g wody rozpuszczono 50 g cukru. Jakie jest stężenie roztworu?
  1. Masa roztworu (woda + cukier):250 g + 50 g = 300 g
  2. Stężenie:50 : 300 = 1/6 ≈ 16,7%

Najczęstszy błąd: dzielenie przez masę samej wody (50 : 250 = 20%) – dzielimy zawsze przez masę całego roztworu.

2 Dolewanie wody i odparowanie

Gdy dolewamy wodę albo ją odparowujemy, masa soli się nie zmienia – zmienia się tylko masa roztworu.

Przykład 2. Do 300 g solanki 8% dolano 100 g wody. Jakie stężenie ma nowa solanka?
  1. Sól (bez zmian):8% · 300 g = 24 g
  2. Nowa masa roztworu:300 g + 100 g = 400 g
  3. Stężenie:24 : 400 = 0,06 = 6%
Przykład 3. Z 500 g solanki 4% odparowano 100 g wody. Jakie jest stężenie?
  1. Sól:4% · 500 g = 20 g
  2. Roztwór po odparowaniu:500 g − 100 g = 400 g
  3. Stężenie:20 : 400 = 5%

3 Mieszanie dwóch roztworów

Przy mieszaniu dodajemy osobno sól i osobno masy roztworów, a potem dzielimy. Stężenia mieszaniny nie liczy się jako średniej stężeń (chyba że masy roztworów są równe).

Przykład 4. Zmieszano 200 g solanki 5% i 300 g solanki 10%. Jakie stężenie ma mieszanina?
  1. Sól w pierwszej:5% · 200 g = 10 g
  2. Sól w drugiej:10% · 300 g = 30 g
  3. Razem: 40 g soli w 500 g roztworu:40 : 500 = 0,08 = 8%
  4. Sprawdź: 8% leży między 5% a 10%, bliżej 10%, bo tej solanki było więcej.

4 Tabelka – sposób na każde zadanie

W trudniejszych zadaniach zrób tabelkę: wiersze to roztwory, kolumny – masa roztworu, stężenie i masa substancji. Ostatni wiersz to mieszanina.

roztwórstężeniesól
solanka I200 g5%10 g
solanka II300 g10%30 g
mieszanina500 g?40 g

Kolumny „roztwór” i „sól” sumują się, a stężenie liczysz na końcu. Czysta woda ma stężenie 0%, czysta sól – 100%.

5 Sprawdź się

Przećwicz na zadaniach

W banku „Klasa 7” są zadania z działu Procenty – z egzaminów CKE (te, które da się rozwiązać materiałem klasy 7) i zadania Matmoo, z podpowiedziami i rozwiązaniami.